Yaqin yillargacha Markaziy Osiyo va Kavkaz mintaqasi global texnologiyalar ekotizimining muhim ishtirokchisi sifatida ko‘rilmas edi. Bugungi kunda esa bu tasavvur tubdan o‘zgarmoqda. Mintaqa innovatsiyalar xaritasida o‘z o‘rnini tobora mustahkamlab, xalqaro investorlar, texnologik kompaniyalar, startaplar hamda venchur kapitali uchun jozibador maskanga aylanmoqda.
Bu jarayonning eng e’tiborga molik jihati shundaki, mintaqa davlatlari o‘zaro raqobatlashish o‘rniga bir-birini to‘ldiruvchi innovatsion ekotizimlarni shakllantirmoqda. Har bir mamlakat o‘zining ustun jihatlariga tayangan holda innovatsiyalar, bilim almashinuvi, investitsiyalar va transchegaraviy hamkorlik uchun umumiy muhit yaratishga hissa qo‘shmoqda.
Yagona innovatsion ekotizim sari
So‘nggi yillarda O‘zbekiston va Qozog‘iston erishgan natijalar ushbu o‘zgarishlarning yaqqol namunasi hisoblanadi.
2026-yilda StartupBlink xalqaro reytingi O‘zbekistonni «Yil mamlakati» (Country of the Year) deb e’tirof etdi. Bu mamlakat startap ekotizimining jadal rivojlanayotganini tasdiqlaydi. Venchur investitsiyalar hajmi besh barobardan ortiq oshdi, startaplar soni 1 200 tadan ko‘paydi, mamlakatda umumiy qiymati 200 million AQSh dollaridan ortiq bo‘lgan 22 ta venchur fond faoliyat yuritmoqda.
O‘zbekiston va Qozog‘iston innovatsion infratuzilmani uzoq muddatli rivojlantirishni ustuvor yo‘nalish sifatida belgilagan. Har ikki mamlakat startaplarga xalqaro bozorga chiqishda ko‘maklashuvchi Fund of Funds tizimini yo‘lga qo‘ydi. Qozog‘istonning ushbu fondi kapitali esa 1 milliard AQSh dollariga yetdi.
Bugungi kunda ikkala davlat ham o‘zining ilk «unicorn» kompaniyalarini yetishtirdi, IT Park Uzbekistan va Astana Hub kabi xalqaro miqyosda tan olingan innovatsion markazlarni rivojlantirdi hamda xorijiy investorlarning ishonchini qozonishda davom etmoqda.
Ikki tomonlama hamkorlikdan mintaqaviy ittifoqqacha
Mintaqaviy integratsiyaning muhim bosqichlaridan biri 2024-yilda IT Park Uzbekistan va Astana Hub tomonidan Central Asian Innovation Hubs (CAIH) tashabbusining yo‘lga qo‘yilishi bo‘ldi. 2025-yilda ushbu hamkorlikka IT Park Tajikistan ham qo‘shildi.
CAIH tashkil etilganidan buyon mintaqadagi o‘nlab startaplar London Tech Week, GITEX Kazakhstan va Digital Kazakhstan kabi yirik xalqaro tadbirlarda ishtirok etib, Yevropa va Osiyo bozorlariga chiqish imkoniyatiga ega bo‘ldi.
2025-yilda hamkorlik doirasida yana ikkita xalqaro innovatsion markaz — Khan Tengri Innovation Hub (Shanxay) va Tumar Innovation Hub (Dubay) tashkil etildi. Bugungi kunda ushbu markazlar startaplarga AQSh, Yevropa, Xitoy va Yaqin Sharq bozorlariga kirishda ko‘maklashmoqda, investitsiyalar jalb etish va ilmiy-tadqiqot salohiyatini oshirishga xizmat qilmoqda.
Yana bir muhim tashabbus — Market Entry Program dasturlarining yo‘lga qo‘yilishidir. Faqatgina 2025-yilning o‘zida 50 dan ortiq startap AQSh, BAA, Xitoy va boshqa mamlakatlar bozoriga chiqishga muvaffaq bo‘ldi.
Shuningdek, 20 dan ortiq startap dunyoning yetakchi akseleratsiya dasturlariga qabul qilindi. Jumladan:
-
- Draper University Hero Training Program — 6 ta startap;
- AlchemistX — 10 ta startap;
- Silicon Valley Residency Program — 6 ta startap.
Hamkorlik Kavkaz sari kengaymoqda
Ayni paytda Ozarbayjonni ushbu mintaqaviy hamkorlikka qo‘shish bo‘yicha muzokaralar olib borilmoqda. Bu esa Markaziy Osiyo va Kavkazni yagona innovatsion makonga aylantirish yo‘lidagi navbatdagi muhim qadam bo‘ladi.
Bunday hamkorlikning shakllanayotgan maydonlaridan biri — INMerge xalqaro innovatsion sammitidir.
So‘nggi besh yil ichida ushbu forum kichik korporativ tadbirdan Markaziy Yevrosiyodagi eng yirik texnologik anjumanlardan biriga aylandi. Bugungi kunda unda Ozarbayjon, O‘zbekiston, Qozog‘iston, Gruziya, Turkiya va boshqa davlatlardan minglab ishtirokchilar sun’iy intellekt, venchur kapitali, raqamli infratuzilma, startaplarni rivojlantirish hamda xalqaro hamkorlik masalalarini muhokama qilmoqda.
2026-yilda INMerge ilk bor Boku shahridan tashqariga chiqib, mintaqaning yirik innovatsion markazlari bo‘ylab Roadshow formatini boshladi. Uning asosiy manzillaridan biri Toshkent bo‘ldi. Bu O‘zbekistonning Markaziy Yevrosiyodagi yetakchi innovatsion markaz sifatidagi o‘rni tobora mustahkamlanayotganini yana bir bor tasdiqladi.
Startaplar uchun INMerge kabi tadbirlar oddiy networking maydoni emas. Ular xalqaro investorlar, strategik hamkorlar va yangi global bozorlar bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri aloqalarni yo‘lga qo‘yish imkoniyatini yaratadi.
Digital Startup Awards — global maydonga yo‘l
Mintaqaviy integratsiyaning yana bir yorqin namunasi O‘zbekiston tashabbusi bilan yo‘lga qo‘yilgan Digital Startup Awards hisoblanadi.
Mazkur dastur Markaziy Osiyo, Kavkaz va Mo‘g‘ulistonning sakkizta davlatidan startap asoschilarini birlashtirib, qisqa vaqt ichida mintaqadagi eng nufuzli texnologik tanlovlardan biriga aylandi.
Digital Startup Awards oddiy tanlov emas. U startaplarga biznesini kengaytirish, xalqaro bozorga chiqish, investitsiyalar jalb qilish va tadbirkorlik salohiyatini rivojlantirish uchun keng imkoniyatlar yaratadigan kompleks platforma hisoblanadi.
Dasturga qiziqish yildan-yilga ortib bormoqda. 2025-yilda Digital Startup Awards rekord natijaga erishib, Markaziy Osiyo, Kavkaz va Mo‘g‘uliston davlatlaridan 1 025 ta startap arizasini qabul qildi.
Tashabbusning asosiy maqsadi istiqbolli texnologik kompaniyalarni aniqlash, ularni investorlar va strategik hamkorlar bilan bog‘lash, xalqaro bozorga chiqishini qo‘llab-quvvatlash hamda mintaqadagi innovatsion ekotizimlar o‘rtasidagi hamkorlikni yanada mustahkamlashdan iborat.
Bugungi kunda ana shunday tashabbuslar tufayli Markaziy Osiyo, Kavkaz va Mo‘g‘uliston dunyoning eng istiqbolli rivojlanayotgan innovatsion mintaqalaridan biri sifatida tobora mustahkam o‘rin egallab bormoqda.
